نفتکش‌ها ستون فقرات تجارت جهانی نفت محسوب می‌شوند. انتقال نفت خام و فرآورده‌های نفتی عمدتاً از طریق دریا صورت می‌گیرد و همین مسئله آن‌ها را به یکی از مهم‌ترین ابزارهای اقتصاد جهانی بدل کرده است. اما این حمل‌ونقل پرریسک است و در معرض خطرات مختلفی مانند طوفان، خطای انسانی، حملات نظامی یا نقص فنی قرار دارد. سال ۲۰۲۴ نیز مانند سال‌های گذشته شاهد چندین حادثه بزرگ نفتکشی بود که خسارت‌های زیست‌محیطی، انسانی و اقتصادی به همراه داشت.
Solar Oil Skimmer Mechanism Adopted to Extract the Oil During Any Oil Spillage on Sea
آمار کلی حوادث در سال ۲۰۲۴
طبق گزارش‌های بین‌المللی، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۰ حادثه مهم نفتکشی ثبت شد که شش مورد از آن‌ها منجر به نشت‌های بزرگ (بیش از ۷۰۰ تن نفت) شد. چهار حادثه نیز در رده متوسط (بین ۷ تا ۷۰۰ تن نفت) قرار گرفتند. در مجموع نزدیک به ۱۰ هزار تن نفت وارد دریاها شد. هرچند این مقدار نسبت به دهه‌های گذشته کاهش یافته، اما همچنان نگرانی‌های گسترده‌ای را درباره ایمنی حمل‌ونقل نفتی برانگیخته است.
مهم‌ترین حوادث نفتکش‌ها در سال ۲۰۲۴
غرق شدن نفتکش در خلیج منیلا
در ژوئیه ۲۰۲۴، نفتکش صنعتی “ترانووا” در اثر طوفان غرق شد. این کشتی حامل بیش از یک میلیون لیتر نفت صنعتی بود. نشت ناشی از آن به آلودگی گسترده آب خلیج و مرگ موجودات دریایی منجر شد. متأسفانه یکی از خدمه نیز جان خود را از دست داد.
حادثه در تنگه کرچ روسیه
دو نفتکش روسی در اثر طوفان شدید دچار سانحه شدند؛ یکی غرق و دیگری به گل نشست. این حادثه موجب ریزش بیش از چهار هزار تن مازوت در آب‌های دریای سیاه شد و منطقه وسیعی از سواحل دچار آلودگی نفتی گردید.
حمله به نفتکش در دریای سرخ
در اوت ۲۰۲۴، نفتکش یونانی “سونیون” هدف حمله موشکی و پهپادی قرار گرفت. یکی از مخازن دچار حریق شد و موتور کشتی از کار افتاد. خوشبختانه خدمه نجات یافتند، اما این حادثه خطر جدی آلودگی نفتی در دریای سرخ را به همراه داشت و نگرانی‌های امنیتی را تشدید کرد.
انفجار نفتکش جاده‌ای در نیجریه
در اکتبر ۲۰۲۴، تانکر سوختی در جاده‌ای در نیجریه واژگون شد. مردم محلی برای جمع‌آوری سوخت تجمع کردند و انفجار شدیدی رخ داد که بیش از ۱۸۰ کشته و زخمی بر جای گذاشت. این حادثه نشان‌دهنده بعد انسانی و اجتماعی خطرات حمل‌ونقل نفت است.
نشت نفت در سنگاپور
در ژوئن ۲۰۲۴، برخورد دو کشتی در بندر سنگاپور موجب نشت حدود ۴۰۰ تن نفت کم‌گوگرد شد. آلودگی ناشی از این حادثه به سواحل رسید و فعالیت‌های گردشگری و ماهیگیری محلی را تحت تأثیر قرار داد.
حادثه نفتی در پرو
در پایان سال، در سواحل پرو، هنگام عملیات بارگیری در یک پایانه زیرآبی، نشت نفت رخ داد. این حادثه چندین ساحل را آلوده کرد و صنعت گردشگری منطقه را دچار بحران ساخت.
علل اصلی حوادث
۱. شرایط جوی و طوفان‌ها: بسیاری از حوادث ناشی از باد و امواج شدید بود.
۲. خطای انسانی: تصمیمات اشتباه در ناوبری و کنترل کشتی سهم بزرگی در بروز حوادث دارد.
۳. تصادف کشتی‌ها: برخوردهای دریایی همواره خطر نشت نفت را افزایش می‌دهد.
۴. نقص فنی و فرسودگی کشتی‌ها: بسیاری از نفتکش‌ها عمر طولانی دارند و نیاز به نوسازی یا تعمیر جدی دارند.
5. عوامل امنیتی و جنگی: حملات مسلحانه و خرابکاری تهدیدی فزاینده محسوب می‌شوند.
پیامدهای حوادث نفتکش‌ها
-
زیست‌محیطی: مرگ آبزیان، تخریب مرجان‌ها، آلودگی طولانی‌مدت سواحل و تهدید منابع غذایی.
-
انسانی: تلفات مستقیم خدمه یا مردم، مشکلات تنفسی و بیماری‌های ناشی از تماس با نفت.
-
اقتصادی: خسارت به صنعت گردشگری، ماهیگیری و هزینه‌های سنگین پاک‌سازی.
-
اجتماعی و سیاسی: ایجاد بحران‌های محلی، فشار بر دولت‌ها و لزوم بازنگری در مقررات.
Abanaki TOTE-IT® PORTABLE OIL SKIMMER
روند جهانی و وضعیت ایمنی
در مقایسه با دهه‌های گذشته، تعداد و حجم نشت‌های نفتکش کاهش یافته است. دلیل آن سخت‌تر شدن مقررات بین‌المللی، ارتقای فناوری کشتی‌ها و افزایش آگاهی زیست‌محیطی است. با این حال، وقوع حوادث متعدد در سال ۲۰۲۴ نشان داد که هنوز آسیب‌پذیری‌های جدی وجود دارد و نیاز به اصلاحات گسترده حس می‌شود.
راهکارها و درس‌ها
-
ارتقای استانداردهای ایمنی کشتی‌ها و الزام به بازرسی‌های دقیق‌تر.
-
استفاده از فناوری‌های نوین مانند سیستم‌های پایش ماهواره‌ای و حسگرهای آنلاین برای ردیابی نشت.
-
آموزش گسترده‌تر پرسنل دریایی و تمرین سناریوهای اضطراری.
-
طراحی و اجرای برنامه‌های پاک‌سازی سریع در مناطق پرخطر.
-
توجه بیشتر به مسائل امنیتی و نظامی برای جلوگیری از حملات به نفتکش‌ها.
-
همکاری نزدیک‌تر کشورها در چارچوب مقررات بین‌المللی دریایی و زیست‌محیطی.
جمع‌بندی
سال ۲۰۲۴ نشان داد که علی‌رغم کاهش کلی تعداد حوادث نفتکش‌ها نسبت به گذشته، همچنان فجایع بزرگ رخ می‌دهند. هر حادثه می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری برای انسان، محیط زیست و اقتصاد به همراه داشته باشد. تنها با نظارت جدی‌تر، بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته و همکاری بین‌المللی می‌توان خطرات این صنعت حیاتی را کاهش داد.
بر اساس داده های Equasis، کشتی 1415 dwt متعلق به شرکت فیلیپینی Shogun Ships است.
سال گذشته فیلیپین پس از غرق شدن نفتکش پرنسس امپرس با 800000 لیتر سوخت صنعتی، دچار نشت نفت شد.
گارد ساحلی فیلیپین در به روز رسانی اعلام کرد که سه فروند MRRV را برای تقویت عملیات پاسخگویی به نشت نفت مستقر کرده است. شناورها استفاده از پراکنده کننده های روغن را برای کاهش ضربه، به ویژه در دوره ای که سیفون در حال آماده شدن است، آغاز می کنند.
هدف عملیاتی هفت روزه برای پایان دادن به سیفون نفت از نفتکش غرق شده تعیین شده است. این کشتی تنها 34 متر غرق شد، بنابراین عملیات سیفون بسیار فنی نخواهد بود و به گفته مقامات فیلیپین، می توان به سرعت از آب های Bataan و خلیج مانیل محافظت کرد.